Stap 1.            Visie?

Elke ontwikkeling begint bij het (bewuste of onbewuste) voornemen om iets te realiseren. Hoe scherper deze gewenste toekomstvisie geformuleerd en gevisualiseerd kan worden, hoe groter de kans dat het voornemen ten volle wordt bereikt.

Om de ander te helpen zijn/haar gewenste toekomstvisie te formuleren, is het voor de coach uiterst belangrijk om de juiste startvragen te stellen:

- hoe is het zover gekomen?
- wat is je rol daarin (geweest)?
- hoe wil je hier verder mee omgaan?
- past dit bij je (andere) ambities?
- wat hoort bij je natuurlijke aard en wat is ontwikkelbaar?

Het gaat hier dus vooral om een positieve formulering: “wat wil je bereiken” en dus niet “wat wil je voorkomen”. Om een soepele overgang te krijgen naar de volgende fases dient de formulering van de gewenste toekomstvisie (door de coachee..) altijd te beginnen met: “Hoe kan ik …………?

Eindresultaat stap 1: een "hoe kan ik.."-vraag die veel energie en emotie creeert bij de coachee. 

Stap 2.            Hoe?

Deze vraag heeft te maken met “de wijze waarop” en is daarmee de belangrijkste motivationele factor in het proces. Het heeft te maken met iemands identiteit en waarden. 

Op het niveau van teams/organisaties komt deze spanning tot uiting in de weerbarstigheid van cultuurveranderingsprocessen. Eigenlijk heel logisch. Vragen als:  “wat willen we?” “wie zijn we?”
“wat verwachten onze (interne) klanten van ons?” zijn immers de meest fundamentele vragen die een team/organisatie zichzelf kan stellen!

Het is bij deze vraag dat goede coaches zich kunnen onderscheiden van anderen. In deze fase ontstaat namelijk de spanning tussen dat wat iemand wil, datgene wat iemand is en datgene wat anderen van de persoon verwachten. De kracht van de coach dient te liggen in samenvatten en confronteren.

Eindresultaat stap 2: een concrete keuze cq. concreet antwoord op de "hoe kan ik ..." vraag.   

Stap 3.            Waarmee?

Bij deze vraag is er de valkuil van “diepgang” waardoor coaching kan vervallen in counseling en vragen een meer psychologisch of soms zelfs filosofisch karakter kunnen krijgen. In de duikbootmetafoor (zie paragraaf "geen coaching zonder confrontatie") wordt dit proces kort toegelicht.

Vragen  "waarmee?" raakt namelijk aan de verschillende betekenissen die aan "hulpbronnen" kunnen worden toegekend: 
1. geld, tijd en praktische middelen die ons kunnen helpen ons wensbeeld te bereiken; of
2. de (ontwikkeling van) eigen competenties.

Een wezenlijk verschil is o.a. dat concrete activiteiten zoals:  iemand consulteren, een schema cq. planning maken of een boek lezen, in de meeste gevallen minder tijd en minder moeite kosten dan bijvoorbeeld de competentie besluitvaardigheid ontwikkelen. Bovendien is de kans groot dat het onderzoeken en ontwikkelen van persoonlijke competenties eerder andere vragen oproept en leidt tot persoonlijke reflecties. Vragen als:

- moet ik iets willen ontwikkelen dat ik niet ben?
- wat maakt dat ik keer op keer in deze situaties vastloop?
- is wat ik wil wel realistisch?
- vind ik het wel leuk om te doen?
- waar ben ik (echt) goed in?
- kies ik voor zekerheid of idealen?
- kan ik van mijn werk mijn passie maken?
- kan ik van mijn passie mijn werk maken?

Het is aan de coach om structuur aan te brengen in dit proces en voor zichzelf en de betrokkene, de focus en helderheid te handhaven. Alleen als dat het geval is kunnen de juiste ontwikkelingsactiviteiten worden ontplooit. 

Eindresultaat stap 3: welke activiteiten kunnen mij helpen mijn toekomstvisie te realiseren?

Stap 4.            Wat?

Nadat helder is hoe en waarmee we onze ambities realiseren, is het zaak concrete acties en doelstellingen te formuleren.
Een veelgebruikt hulpmiddel hiervoor is om gebruik te maken van de SMARTcriteria, dwz dat doelstellingen pas voldoende concreet zijn als ze voldoen aan de criteria:

S specifiek
M meetbaar
A acceptabel
R realistisch
T tijdgebonden

Een groot voordeel van concrete en meetbare doelstellingen is dat ze je kunnen helpen om je vooruitgang zichtbaar te maken. Het zijn als het ware “de meters in de cockpit” op grond waarvan je kunt (bij)sturen en kunt checken welke weg je nog dient te gaan.

Eindresultaat stap 4:  5 SMART-doelstellingen waarmee je je voornemen (stap 2) concretiseert. 

Stap 5.            Van Vragen naar Afspraken

Coaching is gericht is op het sturen (en bewust maken) van gedrag door het stellen van de juiste vragen. Uiteindelijke doelstelling is te komen tot bewuste, persoonlijke keuzes.

Confrontatie, zoals bedoeld in het 5 x C model, is gerichte feedback die uiteindelijk is gericht op het tot stand brengen van – nieuwe – afspraken. Uiteindelijke doelstelling hiervan is te komen tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid.

Beide vaardigheden zijn essentieel om mensen en teams te kunnen begeleiden naar het verbeteren van hun prestaties en het realiseren van meetbare resultaten. Deze vaardigheden vereisen niet alleen uitstekende communicatieve vaardigheden maar ook competenties als:

plannen en organiseren, flexibel gedrag, luistervaardigheid, inlevingsvermogen, probleemanalyse, oordeelsvorming en besluitvaardigheid. 

Eindresultaat stap 5: een actieplan met daarin Wat, Wanneer en Waarmee.

Tevens wordt aangegeven hoe en met wie de voortgang wordt besproken. Eventueel wordt ook aangegeven op welke wijze de (formele) beoordeling van resultaten plaatsvind.